هر چه از روشنی و سرخی داریم برداریم
کنار هم بنشیینیم و بگذاریم که دوستی ها
سدی باشند در برابر تاریکی ها
لدایتان رویایی روزهایتان پر فروغ
شبهایتان ستاره باران
شما را گر شب یلدا بلنده مرا لیست طلبکارا بلنده
ولی هندونه ام در شام یلدا سفیدیّش بود چون شیر گاوا
انارم ترش و گردوهام پوچه یقیناً می خُریم امشب تربچه
بود آجیل تلخ و سیب ها کال وقطعاً می شود وارونه ام فال
از بهشت تا خشت خوردن یک سیب بود اما از خشت تا
بهشت نخوردن هزاران سیب
جاذبه ی سیب آدم را به زمین زد وجاذبه ی زمین سیب را
نتیجه دل بستن به هر جاذبه غر ازخدا جز سقوط چیزی نیست
مراعات ونظیر
به ارتباط چیز ها و واژه ها با یکدیگرمراعات و نظیر می گویند
و به ارتباط دو یا چند مراعات و نظیر شبکه معنایی می گویند
مزرع سبز فلک دیدم و داس مه نو
یادم از کشته ی خویش آمد و هنگام درو
شبکه معنایی
دلم قلمرو جغرافیایی ویرانی است
هوای ناحیه ی ما همیشه بارانی است
دلم میان دو دریای سرخ مانده سیاه
همیشه برزخ دل تنگه پریشانی است
تلمیح
درلغت به معنی به گوشه چشم نظر کردن است امادرادبیات
گاه شاعر یا نویسنده برای زیبا تر ساختن سخن و تاثیر گذاری
بیشتر آن، به اشاره و غیر مستقیم ازآیات، روایات، احادیث، داستان ها و رویداد های مهم تاریخی و… استفاده می کنند که به این شیوه بهره گیری
<<تلمیح»می گویند
اشاره به داستان حضرت یوسف
یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور
اشاره به حدیث «اَنا مَدینةُ العِلم وَ عَلیٌّ بابُها»
ذات او دروازه ی شهر علوم
زیر فرمانش حجاز و چین و روم
سجع:
در لغت به معنی آواز کبوتر است. سجع مانند قافیه در شعر است به
گونه ای که کلماتی در نثر از نظر حروف یا هر دو هماهنگ بیایند.
سجع در کلامی دیده می شود که حداقل دو جمله باشد.
به نثری که سجع داشته باشدنثر مسجع گویند
هر که سخن نسنجد از جوابش برنجد
به هوا شوی مگسی باشی به خاک شوی خسی باشی دل به دست
آر تا کسی باشی
مال با هزینه کردن کم آید و دانش با پراکنده شدن بیفزاید.
بهترین کتب به نثر مسجع:مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری وگلستان
سعدی می باشد
هنگام سپیده دم خروس سحری
دانی که چراهمی کند نوحه گری
یعنی که دمیدند در آیینه صبح
کز عمر شبی گذشت تو بی خبری
ایران :پرس یا پرشیا ایتالیا :روم آلمان :پروس
اندونزی:هند هلند اتریش:نمسه تایلند :سیم
ترکیه :عثمانی چین :ختن یا کاته اتیوپی:حبشه
سویس:هلو سبا سیلان :"سراندیب سوریه:شامات
عراق :بین النهرین غنا:ساحل طلا فرانسه:گل
فنلاند سوئومی عربستان حجاز لیبی :طرابلس
ویتنام:اثم
مجارستان :هنگری هلند :ندرلند هندوستان :بهارات
يعني ره عشق است و خطرهاي زيادي
بيهوده به پرواز مينديش كبوتر!
بيرون قفس ريخته پرهاي زيادي
اين كوه كه هر گوشه آن پارۀ لعلي است
خورده است بدان خون جگرهاي زيادي
درد است كه پرپر شده باشند در اين باغ
بر شانه تو شانه به سرهاي زيادي
از يك سفر دور و دراز آمده انگار
اين قاصدك آورده خبرهاي زيادي
راهي است پر از شور، كه مي بينم از اين دور
ني هاي فراواني و سرهاي زيادي
هم در به دري دارد و هم خانه خرابي
عشق است و مزينّ به هنرهاي زيادي
بيچاره دل من كه در اين برزخ ترديد
خورده است به اما و اگرهاي زيادي
جز عشق بگو كيست كه افروخته باشند
در آتش او خيمه و درهاي زيادي...
سعید بیابانکی
آرایه های ادبی(عناصر زیبایی سخن)
تشبیه وتضاد
آرایه های ادبی اگر در جمله یا شعر واقع شوند، باعث زیبایی آن می شوند
تشبیه: یعنی کسی یا چیزی را از نظر داشتن صفت یا صفاتی به کسی یا چیزی
دیگر که آن صفت یا صفات را دارد، مانند کنیم.
تشبیه چهار رکن دارد
الف) مشبّه(رکن اول): کسی یا چیزی که قصد مانند کردن آن را داریم .
ب) مشبّه به(رکن دوم): کسی یا چیزی که مشبّه(رکن اول) به آن مانند شود
ج) وجه شبه(رکن سوم) ویژگی یا ویژگی های مشترک میان مشبّه و مشبّه به
د) ادات تشبیه(رکن چهارم): کلمه ای است که بین رکن ها، تشبیه بر قرار می سازد
زن در چادر چون مروارید در صدف است.
مشبه:زن/ چادر مشبه به :مروارید/ صدف
وجه شبه:محفوظ بودن وزیبایی/ پوشش وحفاظ ادات:چون
تشخیص(جان بخشی به اشیا، انسان نمایی پدیده ها):
هرگاه شاعر یا نویسنده به موجودی بی جان یا گیاه عمل انسانی نسبت دهد
آرایه ی تشخیص به کار برده است
ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست
تکه یخ ها به گریه افتادند
شبنم از روی گل بر خاست گفت می خواهم آفتاب شوم
تضاد (طباق):
هرگاه دو کلمه از نظر معنی مخالف هم باشندبه آن تضاد گفته می شود
به طواف کعبه رفتم به حرم رهم ندادند
که تو در برون چه کردی که درون خانه آیی
کسی که زود دل آزرده گشت دیرنزیست.
تو نه مثل آفتابی که حضور و غیبت افتد
از جنوب به آباده ومنطقه بوئراحمد از مشرق به کویر واز مغرب به شهرکرد
محدود می شود این شهر از شهرهای قدیمی ایران است که از زمان
سلسله ی ساسانیان وجود داشته و دارای حصار وبرج وبارو بوده
در اعصار مختلف به عنوان شکارگاه شاهان استفاده می شده
ریشه کلمه قمشه پهلوی ساسانی است که ابتدا کومه شه بوده که کومه
به معنی خانه ای است که از چوب وعلف می سازندوچون شاهان دراین حدود شکار میکردند
وکومه ای می ساختند آن را کوم شه نامیده اندکه بعد به قمشه تغییر نام داد
بعد در زمان رضا شاه به دلیل مجاورت باامامزاذه شاهرضا به شهرضا تغییر کرد
سپس اوایل انقلاب دوبا ره به قمشه برگشت و بعد از چند سال به شهرضا تغییر نام داد
گایی وقتا قمشه اسمود گاوقتا شهرضاس
پشت ور پشت از قدیم آبرومندند مردمون
گرچه این دورازمون هرکی به دردی مبتلاس
باهمه دس خالگی درکوچه مردوم بسته نیست
جنشونا برمیمون می دن اگه کاروبا چاق ای گداس
مث درخ گل کا به شاخش صتاغنچه سبزمیشه
دلاشون باهم دیگس ای خونشون ازهم جداس
ن َگمون تواین ولات گدا طبیعت پیداشه
شهرضَیاوقت نداری دساشون به دس خوداس
اگه از غصه واحسرت روواشون پر چروکس
عَین آینس دلاشون صافس آقلبابی ریاس
دُرس کا از کم آبی تشنه حالس زیمینُشِ
فضله بادو موغونش با خشکه سالی با صفاس
فرش برجستشاازنزیک اگه نیگا کنی
نمتونی تمیز بدِی کا قالیس یادورنماس
سرامیک سازیشام از بلور چینی زدجولو
شوتکا کوزهامون بیشتری سوغات شارضاس
سی وپنج ساله حکیموش بیسا پشتا شعر میگه
کا با حافظ شیرازی راس راسی قابل اشتباس
پریشا هرجی کاگفتم سف پاحرفوم واسادم
کا نگن گفته شاعرچرت وپرت وادعاس
استاد پریش
گویند فردوسی اهل طوس می باشد ولی به نظر من فردوسی
یا در اصفهان به دنیا آمده یامدتی در اصفهان ساکن بوده زیرا
شاهنامه اش مملو از غلو می باشد واصفهانی ها از این ویژگی
بر خوردارند مثلاًًََ به یک پل سی وسه پل وبه یک باغ چهار باغ
به بیست ستون چهل ستون وبه یک شهر نصف جهان گویند!
شاه
انوشیروان به موسم دی
رفت
بیرون ز شهر بهر شکار
در
سر راه دید مزرعهای
که
در آن بود مردم بسیار
اندر
آن دشت پیرمردی دید
که
گذشته است عمر او ز نود
دانهٔ
جوز در زمین میکاشت
که
به فصل بهار سبز شود
گفت
کسری به پیرمرد حریص
که:
«چرا حرص می زنی چندین؟
پایهای
تو بر لب گور است
تو
کنون جوز می کنی به زمین
جوز
ده سال عمر می خواهد
که
قوی گردد و به بار آید
تو
که بعد از دو روز خواهی مرد
گردکان
کشتنت چه کار آید؟»
مرد
دهقان به شاه کسری گفت:
«مردم از کاشتن زیان نبرند
دگران
کاشتند و ما خوردیم
ما
بکاریم و دیگران بخورند»
ملک الشعرای بهار
خط اول ازعدد 2تا11 شامل اعداد1-2-11و12 مجموع اعداد26
خط دوم ازعدد 5تا عدد 8 شامل اعداد5-6-7و8 مجموع اعداد26
در وسط اعداد10-9-4-3باقی می ماند که مجموع آن هم 26 می شود
جواب معمای ساعت
یه مرد پیر پیری.فقیر گوشه گیری ،یه جفت پلاسی پاش بود .راه رفتنش یواش بود
یه کوله بار به کول داشت نه پارتی نه پول داشت، موی سرش سفید بود
عصاش یه چوب بید بود. نه تاب نه توان داشت . یه قدی چون کمون داشت.
نه شاد بودو نه خندون، نه قوه داشت نه دندون. نزدیکی صد سالش بود.
ریشش تاپرشالش بود. می رفت ناله می کرد نفرین حواله میکرد.
شکایت از زمون داشت شکوه ز آسمون داشت. می خوند همین ترونه
فریاد از این رمونه. چه روزگاری داشتیم عجب باهاری داشتیم
روغن خوب می خوردیم قلپ فلپ می خوردیم. با اونکه گاری داشتیم
اسب سواری داشتیم پیاده را می رفتیم تا کربلا می رفتیم
چه میوه ها میخوردیم درس غذا میخوردیم. غصه وغم نداشتیم ،
قامتی خم نداشتیم. صد منا کول میکردیم، کار راقبول میکردیم.
ریشارا حنا می بستیم،به دست وپا می بستیم. ملکی به پا می کردیم
کرباس قبامی کردیم. کاری با فرنگ نداشتیم با هیشکی جنگ نداشتیم.
نه زور به کس می گفتیم نه زوری می شنفتیم. یه وقت که جنگ می کردیم
با چوب سنگ می کردیم. اتم متم نداشتیم اینهمه بمب نداشتیم
میدونا تنگ می کردیم مردونه جنگ میکردیم یه وقت که حال نداشتیم
پرس وسوال نداشتیم عطاری سر محله شیرخشتی دله دله
می بردیم و می خوردیم کی زود به زود می مردیم سنبله لطیف دوا بود
دوای درد ما بود گل گاو زبون ارزون با زیره وسپسون دوای مرد وزن بود
نه قرص نه سوزن بود حکیم باشی صفا داشت یه قلب با خدا داشت
طبیبی بی ریا بود به دردا آشنا بود نسخه ی او اثر داشت
از حال ما خبر داشت هم نفسش شفا بود هم خیلی با خدا بود
چه روزگاری داشتیم عجب باهاری داشتیم
استاد علی مظاهری
حیوانات و نماد آنها در ادبیات
گاو:کودنی الاغ: نفهمی اسب:نجابت خوک :بی غیرتی زرافه:بی عقلی
سگ :وفاداری گربه :پر رویی کبوتر:صلح عقاب تیز بینی
خرس دلسوزی بی جا وتنبلی جغد :شومی آهو :معصومیت
روباه:حیله گری گرگ :بی رحمی شیر :صلابت بوقلمبو :دو رنگی
طوطی :تقلید خفاش :خون آشامی پلنگ:تنگ نظری
پرستو: بشارت دهنده بلبل:خوش بیانی کبک :بی خبری از دیگران
کلاغ :خبر چینی موش:خسیسی عنکبوت :گوشه گیری
پروانه :نا بودی در راه معشوق گوسفند :خون سردی
مرغ :مهر مادری بز: دانایی خرگوش: چالاکی
شتر :برد باری گفتار :انگل بودن سوسک :کثیفی قو:عشق
غزال: زیبایی خروس :مردانگی قورباغه:زشتی ماهی :پویایی وزندگی
شیخ حسن و مرد بینوا
بینوایی، شیخ حسن را دید و دامانش گرفت
شیخ گفتا: «ای برادر این عبا، افسار نیست؟»
گفت: «میدانم، ولی دارم سؤالی از شما»
گفت: «اکنون فرصتِ پاسخ، در این دیدار نیست»
گفت: « از فقر و گرانی، جان ما آمد به لب »
گفت: «میدانم، گرانی قابل انکار نیست»
گفت: «میدانی حسن؟ پس زودتر کاری بکن»
گفت: «مشغولم، ولی سخت است، ره هموار نیست»
گفت: «پس این قیمت بازار را تثبیت کن»
گفت: «با بازار، ما را قدرت پیکار نیست»
گفت: «حرفی لااقل از قطع یارانه نزن»
گفت: «اما در خزانه، درهم و دینار نیست»
گفت: «پس کِی میگشاید آن کلیدت قفلها؟»
گفت: «بیتابی مکن، صبرت چرا بسیار نیست؟»
گفت: «صبر ما گذشت از حضرت ایوب هم»
گفت: «عمر نوح پیدا کن، اگر دشوار نیست!»
گفت: «دیدار اوباما را نرفتی، پس چرا؟»
گفت: «ما را رخصت این وصل در انظار نیست!»
گفت: «پس کِی بشکند این حلقهی تحریمها؟»
گفت: «دشوار است، کار یک نفر، یک بار نیست!»
گفت : «شیخا! پس چه شد آزادی زندانیان؟»
گفت: «با حکم قضایی، هیچ ما را کار نیست»
گفت: «اکنون مصلحت را در چه میبینی حسن؟»
گفت: «ساکت باش، چون سودی در این اشعار نیست!»
محسن مردانی شهرضایی